Waarom huisvestingskosten thuishoren in het Belgische mobiliteitsbudget

In ons land woedt een debat rond het mobiliteitsbudget, dat eigenlijk terug te brengen valt tot één vraag: horen huisvestingskosten thuis in een systeem dat in essentie over mobiliteit gaat?

Maar misschien stellen we gewoon de verkeerde vraag.

Woonkosten maken vandaag al deel uit van het Belgische mobiliteitsbudget via Pijler 2. En de huidige energiecrisis maakt de argumenten voor het behoud ervan sterker dan ooit. Toen het Internationaal Energieagentschap thuiswerken aanbeval als een van de tien urgente maatregelen om de zwaarste energiecrisis in decennia aan te pakken, beschikte België al over een fiscaal instrument dat dit ondersteunt. Het heet het mobiliteitsbudget, en het bestaat al.

Wat adviseerde het IEA precies?

Vorige week gaf het Internationaal Energieagentschap een lijst met tien urgente maatregelen om de druk op de wereldwijde energiemarkten te verlichten. Eerste aanbeveling voor werkgevers: laat mensen thuiswerken.

De context is allesbehalve theoretisch. De Straat van Hormuz staat nagenoeg op slot, terwijl daar normaal zo'n twintig procent van het wereldwijde olietransport passeert. Europese gasprijzen stegen met 65 procent en de Belgische gasreserves zitten onder de 30 procent. IEA-directeur Fatih Birol omschreef de situatie onomwonden als groter dan zowel de energiecrisis van de jaren '70 als die na de Russische invasie van Oekraïne.

Tegen die achtergrond klinkt de aanbeveling opvallend eenvoudig. Tot drie dagen per week thuiswerken verlaagt het nationaal brandstofverbruik met twee tot zes procent. Zonder overheidsinvestering, zonder accijnsverlaging.

Het Belgische mobiliteitsbudget heeft al het antwoord

Thuiswerken is een fiscaal ondersteunde keuze die Belgische werknemers vandaag al kunnen maken via het mobiliteitsbudget. Dat laat hen toe hun bedrijfswagen in te ruilen voor een budget dat ze inzetten voor duurzame alternatieven, inclusief een bijdrage in de woonkosten voor wie dicht bij het werk woont of structureel thuiswerkt. Wie de auto niet volledig wil opgeven, kan ook kiezen voor een kleinere, elektrische wagen.

Drie op de vier werknemers met een mobiliteitsbudget besteedt vandaag al een deel aan woonkosten, ongeveer één op vijf spendeert zijn budget deels aan een wagen zonder nood aan fossiele brandstof.

Voor grotere bedrijven wordt het mobiliteitsbudget vanaf 2027 verplicht. Maar de energiecrisis houdt zich niet aan die kalender.

Waarom zijn huisvestingskosten een mobiliteitsvraag?

Wie twijfelt, heeft een punt: wonen is geen verplaatsing. Maar mobiliteitsbeleid was nooit alleen een kwestie van welk voertuig iemand gebruikt. Het gaat over hoeveel kilometers iemand dagelijks aflegt, en waarom.

Wie dichter bij zijn werk woont, pendelt minder. Wie meer thuiswerkt, ook. Het resultaat is identiek: minder brandstof, minder files, minder uitstoot.

Of die vermindering nu ontstaat doordat iemand dichter bij het werk woont of vaker thuiswerkt, verandert niets aan het effect. De drie pijlers van het mobiliteitsbudget zijn precies met die flexibiliteit ontworpen.

De echte vraag gaat over resultaten, niet over categorieën

Het IEA vraagt werkgevers om thuiswerken te faciliteren. Niet volgend jaar. Nu.

Wie dichter bij zijn werk woont en minder pendelt, bereikt hetzelfde resultaat. De energiecrisis maakt geen onderscheid.

Misschien is het antwoord simpeler dan het lijkt. Niet: horen woonkosten thuis in een mobiliteitsbudget? Maar: welk beleid zorgt ervoor dat mensen minder brandstof verbruiken, minder kilometers afleggen en minder CO₂ uitstoten? Als woonkosten dat doen, en de cijfers tonen dat ze dat doen, dan is het antwoord vanzelf duidelijk.

Het IEA vraagt thuiswerken. De fiscale wetgeving laat het al toe. De crisis wacht niet tot wij het eens zijn.

Door Nick Bols, CCO at Mbrella